رفاه اجتماعی در تعریف، به هرگونه اقدام از سیاستگذاری تا ارائه خدمات با هدف کاهش بار مشکلات اجتماعی گفته میشود. طی دهههای اخیر با تغییر مفهوم رفاه از مفاهیم کاملاً عینی مانند بهداشت، آموزش و اشتغال به مفاهیم ذهنی مانند احساس رضایتمندی مردم، رویکردهای سیاستی و ارائه خدمات نیز تغییر کردهاند. احساس رضایت با مشارکت مردم در تمامی وجوه اصلی آن، یعنی سهیم شدن در قدرت و اختیارات، نظارت بر سرنوشت خویش و دستیابی به فرصتهای پیشرفت برای همه افراد بهویژه اقشار آسیبپذیر جامعه حاصل میشود.
این رضایت زمینه اعتماد متقابل میان مردم و نیز میان مردم و دولت را فراهم میکند و نتیجه آن ایجاد و ارتقای سرمایه اجتماعی در جامعه است؛ سرمایه اجتماعی نیز متقابلاً به تقویت اعتماد عمومی منجر میشود. در توسعه اجتماعی بر ارتباط میان مشارکت و رفاه تأکید میشود و پژوهشها نشان دادهاند که میان هنجارهای مشارکتی، اعتماد اجتماعی و احساس رفاه اجتماعی رابطهای معنادار وجود دارد.
سازمان بهزیستی کشور با توجه به اسناد بالادستی و سیاستهای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برای تحقق رفاه اجتماعی و پیشبرد راهبردهای توسعهای همچون توسعه الگوهای اجتماعمحور در ارائه خدمات و گسترش مشارکت مردم در برنامهریزیها و تصمیمگیریها، بر استفاده از رویکرد اجتماعمحور در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی بهویژه اعتیاد تأکید دارد.
در رویکرد اجتماعمحور، مردم آزادانه و آگاهانه موضوعات مؤثر بر ارتقای کیفیت زندگی خود را انتخاب میکنند و برای بهبود شرایط زندگی خویش تلاش مینمایند. سازمانها و نهادها به مردم اعتماد دارند و باور به حق آنان در تصمیمگیری، انتخاب و در دست گرفتن سرنوشت زندگیشان یک اصل اساسی است. این نگرش در ارائه خدمات کاربرد فراوانی دارد، اما در مسائل پیچیده و چندوجهی اجتماعی مانند اعتیاد جایگاهی ویژهتر پیدا میکند. بر این اساس اعتقاد بر آن است که رویکرد اجتماعمحور و مشارکتی در کاهش بروز و شیوع اعتیاد، ایجاد حس اعتماد اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی نقشی مؤثر ایفا میکند.
در پایان از پیشکسوتانی که این رویکرد نوین را وارد سازمان بهزیستی کردند، همکاران استانی و گروههای مردمی که زمینه رشد برنامه پیشگیری اجتماعمحور از اعتیاد را فراهم ساختند قدردانی میشود. همچنین از مسئولان، مدیران، نویسندگان و مشاورانی که با مدیریت، حمایت علمی و اجرایی و بهرهگیری از تجارب سالهای اجرای این برنامه، محتوایی بومی و کاربردی برای فعالان و تسهیلگران این حوزه فراهم کردند، سپاسگزاری به عمل میآید.
برای مطالعه کامل می توانید رویکرد اجتماع محور راهکار مداخله محله محور فایل کامل کتاب را دانلود بفرمایید.